Các điệu múa trong lễ nhảy lửa của người Dao Đỏ

Đăng lúc: Thứ tư - 28/08/2019 14:24 - Người đăng bài viết: tuyengiaocb
Có nhiều điệu múa độc đáo trong quá trình diễn ra lễ nhảy lửa của người Dao Đỏ ở Cao Bằng, như: múa kiếm, múa dạo (lạp miên a dạo), múa ba ba (pẻo tộ)... Tất cả những động tác của các điệu múa này đều được thực hiện một cách liên tục với sự khéo léo và tinh tế của người trình diễn. Những điệu múa hòa cùng lời hát trong Tết nhảy hướng đến những điều tốt lành, hạnh phúc. Đồng thời, toát lên ý nghĩa văn hóa truyền thống tốt đẹp của người Dao Đỏ sống đoàn kết, thủy chung, tình nghĩa.
Các điệu múa trong lễ nhảy lửa của người Dao Đỏ

Các điệu múa trong lễ nhảy lửa của người Dao Đỏ

            Lễ nhảy lửa trải qua nhiều nấc bước, trong đó, nội dung chính của nghi lễ nhảy múa và khấn tụng được tổ chức liên tục trong suốt quá trình diễn ra nghi lễ. Vào nghi lễ đầu tiên, mọi người chuẩn bị múa “lạp lì lò sất sảy” (là điệu múa kể về nguồn gốc của lễ nhảy lửa). Mở đầu thầy cúng đứng đọc to cho mọi người nghe về nguồn gốc của lễ nhảy lửa và cũng là đọc lại lịch sử cho tổ tiên chứng kiến. Cùng lúc đó, thầy phụ đứng lên múa cùng tốp từ 8 - 10 người và có thể đông hơn (không hạn chế số lượng). Mỗi người múa tay đều cầm cờ, trống chiêng, chũm chọe... múa theo điệu quay. Những người múa không phân biệt lứa tuổi, bất cứ ai cũng có thể tham gia không kể người già, trẻ em, người trong làng, ngoài làng, người ngoài họ hay người trong họ. Đây là điệu múa có tính chất dạo đầu của lễ nhảy lửa.
           Kế tiếp là điệu múa kiếm hay còn gọi là múa ra binh vào tướng, múa đánh nhau. Người nào cũng cầm kiếm trong tay hoặc dắt kiếm bên người. Trong điệu múa này bao gồm các bước ra kiếm, chạy kiếm, mài kiếm và thu kiếm. Có thể nói đây là điệu múa võ rất khỏe khoắn, nhịp nhàng theo tiếng trống, thanh la, não bạt trầm hùng như tái hiện lại những trang sử vẻ vang, oanh liệt của cha ông xưa trong quá trình đấu tranh chống lại giặc giã. Điệu múa này được múa liên tục trong thời gian diễn ra lễ nhảy lửa với tất cả 12 lần múa xen kẽ với điệu múa rùa.
           Sau đó là điệu múa "chạy cờ”.  Điệu múa này với hàm ý binh lính đã tập luyện xong, các thần kiểm quân, duyệt binh, chỉnh đốn hàng ngũ. Số người tham gia điệu múa này rất đông, người cầm cờ đi trước, người cầm dao, cầm kiếm đi sau. Người ta xếp thành hàng dài, chạy chầm chậm rồi nhanh dần, chạy theo hình chữ “Z” rồi chạy theo vòng tròn theo tiếng trống, chiêng dồn dập, thúc giục. Điệu múa này diễn ra để thể hiện sự hùng dũng, tái hiện lại trang sử hào hùng của tộc người Dao trong quá trình vượt biển.
           Tiếp theo là điệu múa “pẻo tộ” (điệu múa rùa hay còn gọi là múa ba ba). Nội dung điệu múa này diễn tả quá trình chuẩn bị, tìm kiếm rùa, đuổi rùa, bắt rùa, thịt rùa… để dâng lên các thần. Múa rùa do trai làng thực hiện dưới sự dẫn dắt của thầy khi được thần thánh nhập vào. Đội múa lấy người lẻ nhưng không quy định rõ số lượng, người ta cho rằng càng đông người múa càng đem lại nhiều may mắn cho dòng họ. Trong khi các thanh niên múa thì những người ở ngoài đánh trống, thanh la, não bạt tạo không khí vui nhộn. Điệu múa này mang tính chất nhớ ơn của cộng đồng người Dao với loài rùa đã giúp đỡ họ trong những lúc khó khăn. Trong các điệu múa đó thì điệu múa rùa đặc trưng, vui nhộn nhất, những động tác múa nhịp nhàng, khỏe khoắn của các chàng trai miêu tả lại việc đuổi  rùa, tìm rùa, bắt rùa, giết rùa. 
          Cuối cùng là điệu múa sản xuất diễn tả quá trình lao động của người Dao từ lúc phát nương cho đến lúc thu hoạch với những động tác rất gần gũi trong sản xuất như phát cây, chọc lỗ, tra hạt, gặt, phơi phóng, xay gạo, thổi nấu... Tất cả các động tác này được mọi người múa một cách thuần thục. Mở đầu cho điệu múa này một người cầm đao khua xung quanh thể hiện việc phát cây, chuẩn bị nương rẫy, sau đó tay phải cầm cây được vót nhọn một đầu, tay trái cầm nắm thóc vừa đi vừa múa thể hiện công việc trọc lỗ tra hạt. Kết thúc điệu múa này là những động tác gặt lúa, những người múa tay cầm liềm liên tay gặt mô phỏng, còn những người xung quanh múa biểu hiện việc thu và gánh lúa về nhà. Điệu múa này thể hiện sự khó nhọc của người dân khi làm ra hạt gạo.
           Tất cả các điệu múa trong tết nhảy rất độc đáo, mang tính hình tượng cao. Động tác múa được thực hiện chính xác, liên tục, khéo léo, tinh tế và độc đáo. Người xem không chỉ nhận thấy sự thay đổi giữa các điệu múa mà có cảm giác như đang xem một tổ hợp các điệu múa cổ truyền vừa kỳ ảo vừa tưng bừng của tộc người Dao. Các điệu múa có sự đan xen hòa quyện giữa yếu tố lao động trần thế và tôn giáo thể hiện sự giao hòa giữa hai thế giới. Những điệu múa, lời hát trong lễ nhảy lửa thường hướng đến những điều tốt lành, hạnh phúc. Trong lễ nhảy lửa, mỗi người phải nhảy múa đến hàng trăm lượt, múa liên tục cả ngày cả đêm, ai mệt thì ra, người khác sẽ thay thế. 
           Những điệu múa trong lễ nhảy lửa của người Dao Đỏ ở Cao Bằng là một nét văn hóa phi vật thể rất giàu bản sắc, ẩn chứa nhiều giá trị thẩm mỹ và nhân văn. Do đó thời gian tới cần có những khảo sát, nghiên cứu, sưu tầm của ngành văn hóa góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa các điệu múa độc đáo trong lễ nhảy lửa của người Dao Đỏ nói riêng cũng như di sản văn hóa phi vật thể các tộc người khác ở Cao Bằng nói chung.  
Tác giả bài viết: Theo Baocaobang.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Video hoạt động

12 tiêu chí hình mẫu Thanh niên Việt Nam thời kỳ mớig (video) : 260

12 tiêu chí hình mẫu Thanh niên Việt Nam thời kỳ mới

Ảnh hoạt động

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 47


Hôm nayHôm nay : 896

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 46699

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 3099244