“Cây đại thụ” nghệ thuật hát Then, đàn tính miền non nước

Đăng lúc: Thứ năm - 18/02/2021 15:10 - Người đăng bài viết: tuyengiaocb
Nghệ nhân Lê Quang Tăng là người đầu tiên của tỉnh được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân (NNND) trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể. Không chỉ am hiểu và thực hành thuần thục các nghi lễ Then của người Tày, ông còn là “cây đại thụ” và “kho tàng sống” tự sưu tầm, nghiên cứu và viết hàng trăm bài về văn hóa, tín ngưỡng, làn điệu hát Then, đàn tính của dân tộc Tày.
Nghệ nhân Lê Quang Tăng là người đầu tiên của tỉnh được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể.

Nghệ nhân Lê Quang Tăng là người đầu tiên của tỉnh được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể.

Trong những ngày đầu xuân 2021, chúng tôi đến ngôi nhà nhỏ của NNND Lê Quang Tăng ở xóm Bản Quang, xã Phong Châu (Trùng Khánh). Ông đang bộn bề với ngổn ngang tài liệu, bản thảo nghiên cứu Then cổ của người Tày. Ở tuổi 80 nhưng ông còn minh mẫn và nhanh nhẹn.
Là người con dân tộc Tày sinh ra và lớn lên giữa núi rừng Phong Châu - vùng đất có bề dày truyền thống văn hóa, là địa bàn cư trú lâu đời của người dân tộc Tày, nơi được coi là “chiếc nôi” hát Then miền Đông vùng non nước Cao Bằng, từ khi còn trẻ, âm hưởng của những làn điệu Then, tiếng đàn tính đã trở nên thân thương như một phần máu thịt của cuộc đời ông và ông được thừa hưởng những làn điệu dân ca ngọt ngào, những ngón đàn điêu luyện từ các nghệ nhân hát Then ở vùng sơn cước.
Vì thế, tình yêu của ông với văn hóa Tày vẫn vẹn nguyên niềm đam mê các làn điệu dân ca Tày và âm thanh rộn ràng của cây đàn tính dù có một khoảng thời gian dài ông công tác tại nhiều cương vị khác nhau, như: Cán bộ Ty Bưu điện Cao Bằng (nay là Bưu điện tỉnh); Đài phát thanh Khu tự trị Việt Bắc; giáo viên Trường Sơ cấp Văn hóa nghệ thuật khu tự trị Việt Bắc (nay là Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật Việt Bắc)…
Năm 1983, ông nghỉ hưu theo chế độ, dành toàn bộ thời gian cho Then Tày, ông tiếp tục theo học thầy Nông Văn Tín, xã Chí Viễn (Trùng Khánh). Nắm giữ toàn bộ điệu Then cổ thầy đã truyền dạy; thực hành các nghi lễ Then cổ; nghiên cứu, sưu tầm về Then và các nghi lễ truyền thống người Tày ở Trùng Khánh nói riêng và Cao Bằng nói chung. Càng đi sâu trong dân gian sưu tầm, phục dựng về các điệu hát Then, sli, lượn, những bài múa, nghi lễ truyền thống của người Tày, ông càng say mê.
Không quản nắng mưa, ông đến từng đám cưới, gặp từng ông quan lang, bà “pả mẻ” khắp trong và ngoài tỉnh để ghi từng vần thơ, điệu hát… Đến nay, ông đã sưu tầm, ghi chép hàng trăm cuốn tài liệu nghiên cứu về văn hóa, nghi lễ các điệu hát của người Tày. Nắm vững và diễn xướng các làn điệu Then ở các vùng miền: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Thái Nguyên…
Ông có nhiều nghiên cứu, công trình có giá trị lớn như: Dân ca tục ngữ Tày, các bài hát Then cổ mừng đám cưới, những nghi lễ trong vòng đời người Tày ở Cao Bằng; hàng trăm tiết mục Then đã được ông dàn dựng và diễn xướng… Hiện nay, các tài liệu và các tác phẩm được ông tặng Bảo tàng tỉnh như nguồn tài liệu quý về văn hóa dân tộc để tiếp tục gìn giữ, bảo tồn và phát huy.
Không chỉ thành thục thực hành các nghi lễ Then, nghiên cứu, sưu tầm, trong các đợt liên hoan nghệ thuật hát Then - đàn tính, các hội thi văn nghệ các cấp của tỉnh và toàn quốc, NNND Lê Quang Tăng đều nhiệt tình tham dự và cống hiến nhiều tiết mục Then cổ đặc sắc. Ông đoạt giải A tại Liên hoan hát Then - đàn tính toàn quốc năm 2007, 2012; được phong tặng Nghệ nhân Dân gian năm 2014; năm 2018 được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phong tặng danh hiệu NNND; Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp dân gian Việt Nam” do Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam trao tặng.
Năm 2015, ông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các cơ quan văn hóa của tỉnh đề nghị tham gia và góp phần hoàn thành tư liệu hồ sơ “Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam” trình UNESCO xem xét đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và được công nhận năm 2019.

Nghệ nhân Nhân dân Lê Quang Tăng vẫn miệt mài nghiên cứu, sưu tầm
để gìn giữ và phát huy văn hóa Tày cho hôm nay và mai sau.
Không chỉ dành phần lớn thời gian của cuộc đời để gắn bó, lưu giữ giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc trong nghi lễ Then, hát Then, đàn tính, nghệ nhân Lê Quang Tăng còn tâm huyết với việc truyền dạy cho thế hệ trẻ. Đến nay ông đã truyền dạy cho 60 học trò là những người có chung niềm đam mê và yêu văn hóa Tày cổ.
Tất cả học trò sau khi học và thành nghề đều thực hành tốt các nghi thức Then tín ngưỡng; trình bày, biểu diễn thuần thục một số làn điệu Then cổ và mới. Ông trở thành “điểm tựa” tinh thần của bà con trong vùng, nhiều học trò của ông là những hạt nhân văn nghệ có nhiều thành tích đóng góp cho phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ quan, đơn vị và nơi cư trú.
Ông Mạc Đức Trung, xã Bạch Thông (Bắc Kạn) là một trong những học trò của NNND Lê Quang Tăng, chia sẻ: Biết được sự am hiểu sâu rộng của thầy Tăng đối với văn hóa Tày cổ nên tôi theo học. Thầy Tăng không chỉ truyền dạy tỉ mỉ, kỹ lưỡng mà còn truyền dạy cho tôi cả niềm đam mê, sự kiên trì theo đuổi làn điệu Then mà thầy đã từng học.  
Đắm đuối, say mê và gần như trọn vẹn cả cuộc đời gắn bó, gìn giữ hát Then, giờ đây dù ở tuổi “xưa nay hiếm” nhưng NNND Lê Quang Tăng vẫn miệt mài bên trang sách, cây đàn với ước nguyện mong cho các làn điệu dân ca của dân tộc không bị mai một và làn điệu Then mãi là niềm tự hào, là nét đẹp của văn hóa Tày, góp phần nhân lên giá trị của di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.


Nguồn tin: Theo http://baocaobang.vn/
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Video hoạt động

12 tiêu chí hình mẫu Thanh niên Việt Nam thời kỳ mớig (video) : 1810

12 tiêu chí hình mẫu Thanh niên Việt Nam thời kỳ mới

Ảnh hoạt động

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 36

Máy chủ tìm kiếm : 10

Khách viếng thăm : 26


Hôm nayHôm nay : 385

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 134031

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 5359475