Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục Thanh niên

Đăng lúc: Thứ ba - 20/10/2020 09:03 - Người đăng bài viết: tuyengiaocb
Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà văn hóa kiệt xuất đồng thời cũng là nhà giáo dục vĩ đại của dân tộc Việt Nam. Cuộc đời Người là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ noi theo. Tư tưởng của Người có vai trò, ý nghĩa và tác dụng to lớn đối với cách mạng Việt Nam.
Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục Thanh niên

Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về phương pháp giáo dục Thanh niên

      Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành cho thế hệ trẻ sự quan tâm đặc biệt. Với cách nhìn khách quan khoa học, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vai trò, vị trí, khả năng của thanh niên đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác giáo dục thanh niên đã trở thành tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt trong đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta.
      Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với công tác giáo dục thanh niên là một hệ thống hoàn chỉnh. Trong đó, Người chỉ rõ tầm quan trọng và mục tiêu của công tác giáo dục thanh niên trong tiến trình lịch sử qua các thời kỳ cách mạng, nội dung công tác giáo dục thanh niên, phương pháp giáo dục thanh niên.
Theo Hồ Chí Minh, để giáo dục thanh niên đạt hiệu quả cao nhất cần kết hợp các phương châm, phương pháp giáo dục một cách khoa học. Bao gồm các phương pháp giáo dục sau:
Thứ nhất: Học đi đôi với hành, lý luận kết hợp với thực tiễn
     Theo Hồ Chí Minh, học phải đi đôi với hành, học để hành, học mà không hành thì học vô ích, hành mà không học thì hành không trôi chảy. Ngày 21/10/1964 trong Bài nói chuyện tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Người căn dặn: “Học phải suy nghĩ, học phải liên hệ với thực tiễn, phải có thí nghiệm và thực hành. Học với hành phải kết hợp với nhau”[1].
Giáo dục thanh niên phải thông qua hoạt động thực tiễn, thông qua tổ chức, có nghĩa là việc giáo dục thanh niên không chỉ dừng lại ở lý thuyết đơn thuần, mà phải thông qua hoạt động hằng ngày của họ, bởi vì chỉ thông qua hoạt động thực tiễn, thì mới tôi luyện được ý chí, rèn luyện được phẩm chất đạo đức của thanh niên, đồng thời qua đó thanh niên mới thấy được mặt mạnh và yếu để phát huy hay khắc phục.
     Đặc biệt, Người còn nhấn mạnh giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ phải gắn với thực tiễn đấu tranh cách mạng của nhân dân. Kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý luận, lý tưởng với hành động cách mạng để thực hiện lý tưởng, nói cách khác chính là kết hợp giữa lý luận và thực tiễn trong giáo dục. Qua các hoạt động thực tiễn, phong trào, nâng cao hơn nữa kiến thức chuyên môn, phát huy khả năng sáng tạo và giác ngộ sâu sắc hơn về lý tưởng cho thanh niên. Phương pháp gắn lý luận với thực tiễn, lấy thực tiễn làm thước đo của lý luận được thanh niên thể hiện rõ ràng trong cả thời kỳ kháng chiến giành độc lập dân tộc và thời kỳ đổi mới, khi đất nước chuyển mình, chủ động hội nhập quốc tế. Rất nhiều bạn trẻ đã biết tận dụng được những giá trị tích cực của toàn cầu hóa, của cách mạng khoa học - công nghệ để vươn lên làm giàu chính đáng, chiếm lĩnh những đỉnh cao của tri thức và khoa học.
Người cũng nghiêm túc chỉ rõ bệnh ham chuộng hình thức, thiếu thực tế, bệnh cá nhân, anh hùng của thanh niên.
Thứ hai: Kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội
Hồ Chí Minh đã nhắc nhở: “Trường học, gia đình và đoàn thể thanh niên phải liên hệ chặt chẽ trong việc giáo dục thanh niên”[2]. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi công tác giáo dục thanh niên là một khoa học, trong đó, Người chú trọng vai trò của gia đình, nhà trường, ngành giáo dục - đào tạo và xã hội trong giáo dục thanh niên. Trường học là nơi thuận lợi nhất để giáo dục thanh niên trên mọi phương diện, là nơi tuổi trẻ tiếp thu những tri thức, những kinh nghiệm để chuẩn bị hành trang bước vào đời. Nhà trường là môi trường để thanh niên trau dồi đạo đức, ý chí, rèn luyện những phẩm chất cần thiết cho tương lai.
Cùng với nhà trường, gia đình tham gia tích cực nhiệm vụ “dạy người, dạy chữ”, tạo ra lực lượng lao động tương lai có chất lượng. Bác nhấn mạnh, gia đình là nơi tiếp thu, giữ gìn và lưu truyền các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Thông qua các câu chuyện cổ tích, qua các câu ca dao, tục ngữ, cha mẹ, ông bà là những người thầy đầu tiên dạy dỗ, nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển tư duy và từng bước giáo dục hình thành nhân cách cho mỗi con người. Qua lao động, qua việc xử lý các mối quan hệ hằng ngày, gia đình đã truyền cho con trẻ những nét đẹp của truyền thống gia đình, dòng họ, truyền thống văn hóa dân tộc. Từ đó, mỗi cá nhân hình thành và bồi dưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tình cộng đồng, lòng nhân ái, tinh thần tự lực, tự cường, anh hùng trong chiến đấu, chăm chỉ, cần cù trong lao động sản xuất.
Người cho rằng giáo dục thanh niên không thể tách rời mà phải liên hệ chặt chẽ với những phong trào hoạt động của xã hội. Những kiến thức được trang bị ở trường, ở lớp, thanh niên phải vận dụng ngay vào thực tiễn thông qua phong trào.
Thứ ba: Giáo dục thông qua gương người tốt, việc tốt
Hồ Chí Minh rất quan tâm việc giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ thông qua những gương người tốt việc tốt. Hồ Chí Minh coi đây là biện pháp có ý nghĩa thiết thực để giáo dục cho thanh niên hướng tới cái tốt, cái đẹp, cái cao cả. Lấy gương người tốt, việc tốt có thật trong nhân dân và cán bộ, đảng viên ta mà giáo dục lẫn nhau, đó chính là một cách tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin thiết thực nhất. Từ đó, Người căn dặn: “Cần lấy ngay những gương tốt đó của các cháu và những gương người tốt việc tốt trong nhân dân để giáo dục các cháu. Không nên nói lý luận suông”[3].  Theo Người, phương pháp này phù hợp với truyền thống dân tộc, phù hợp với tâm lý thanh niên vốn coi trọng thực tế; trong đó cha mẹ, thầy cô giáo và những gương điển hình trong thanh niên chính là những tấm gương sáng để rèn luyện thanh niên có hiệu quả nhất, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của thanh niên.
Thứ tư: Tập hợp thanh niên trong các tổ chức và thông qua các tổ chức để giáo dục thanh niên
Đây là một trong những phương pháp được Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm trong giáo dục thanh niên. Theo Người, để giáo dục thanh niên một cách toàn diện thì một trong những cách tốt nhất là tập hợp họ lại trong các tổ chức đoàn, hội, nhất là Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam. Việc tham gia sinh hoạt trong tổ chức, hoạt động theo các chương trình, kế hoạch do tổ chức đề ra, giúp thanh niên giác ngộ lý tưởng và có thêm sức mạnh để thực hiện lý tưởng, hoài bão của mình. Mặt khác, Người cũng đòi hỏi các tổ chức, đoàn thể phải tìm ra những nội dung và hình thức hoạt động thích hợp để thanh niên tự nguyện tham gia.
Thứ năm: Kết hợp giữa “xây” và “chống” trong giáo dục thanh niên
Để tạo nên những con người hoàn thiện về tài, đức, phục vụ sự nghiệp cách mạng, theo Hồ Chí Minh cần phải quán triệt nguyên tắc xây phải đi đôi với chống. Theo Hồ Chí Minh, trong đời sống hàng ngày, những hiện tượng tốt - xấu, đúng - sai, chính - tà, thiện - ác, cái đạo đức và cái vô đạo đức luôn đan xen nhau, đối chọi nhau, thúc đẩy hoặc kìm hãm lẫn nhau. Vì vậy, muốn xây dựng đạo đức mới, muốn bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng cho thanh niên, thì nhất định phải chống lại những hiện tượng vô đạo đức, những tật xấu, thói hư.
Xây phải đi đôi với chống, Hồ Chí Minh đã chỉ ra cho thanh niên “Những điều nên chống: Thanh niên cần phải chống tâm lý tự tư tự lợi, chỉ lo lợi ích riêng và sinh hoạt riêng của mình. Chống tâm lý ham sung sướng và tránh khó nhọc. Chống thói xem khinh lao động, nhất là lao động chân tay. Chống lười biếng, xa xỉ. Chống cách sinh hoạt ủy mị. Chống kiêu ngạo, giả dối, khoe khoang” [4].
Thứ sáu: Đề cao và phát huy tinh thần tự giáo dục, tự rèn luyện của thanh niên
Theo quan điểm của Người, để trở thành những cán bộ cách mạng chân chính, thanh niên phải coi việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức là nền tảng, là gốc, bởi vì: “Có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn, gian khổ, thất bại, cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước…”[5]. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi tự giáo dục là yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục. Bởi vì, giáo dục không chỉ nhằm trang bị tri thức mà còn là bồi dưỡng tình cảm, rèn luyện ý chí, hành động cho thanh niên. Nếu thanh niên không tự giác, tích cực trong tự giáo dục thì quá trình giáo dục không thể có kết quả tốt.
    Biết kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục và tự giáo dục, tức là phải cố gắng học tập, nhiều lần Hồ Chí Minh đã nhắc nhở, còn “sống là còn phải học” và chỉ có học thì mới biết yêu Tổ quốc, yêu lao động, mới phụng sự được Tổ quốc, phụng sự được nhân dân, làm cho dân giàu, nước mạnh, mới biết cái hay cái tốt để đi theo, cái xấu để loại trừ, và người còn chỉ rõ những điều cần phải học.
    Đối với thanh niên, phải tự giác, tự động, cần phải làm đầu tàu, gương mẫu trong phong trào thi đua yêu nước. Đâu Đảng cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên.
Như vậy, thông qua tìm hiểu những nội dung cơ bản về phương pháp giáo dục thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng ta thấy được những luận điểm ấy vẫn còn nguyên giá trị tốt đẹp đến ngày nay. Những đóng góp, cống hiến của thanh niên trong những chặng đường lịch sử của cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng đã khẳng định tính đúng đắn của tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của thanh niên đối với sự nghiệp cách mạng. Thực tiễn cho thấy quan điểm biện chứng trong việc nhìn nhận, đánh giá thanh niên của Hồ Chí Minh làm cho thanh niên tự tin hơn, đồng thời cũng thấy rõ yêu cầu phải phấn đấu, rèn luyện./.


[1] Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 11, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.311.
[2] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 9, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.266.
[3] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.670.
[4] Hồ Chí Minh (1996), Toàn tập, tập 7, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr.138,455.
[5] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 11, Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr.602.

Tác giả bài viết: Nguyễn Oanh - Giảng viên trường Chính trị Hoàng Đình Giong tỉnh Cao Bằng
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Video hoạt động

12 tiêu chí hình mẫu Thanh niên Việt Nam thời kỳ mớig (video) : 1569

12 tiêu chí hình mẫu Thanh niên Việt Nam thời kỳ mới

Ảnh hoạt động

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 14

Máy chủ tìm kiếm : 3

Khách viếng thăm : 11


Hôm nayHôm nay : 342

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 102692

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 4567163