Giới thiệu chung

1. Vị trí dịa lý

Hang Ngườm Mạ nằm ở núi Phia Dẻ thuộc xóm Bản Đà, xã Đình Minh (nay là thị trấn Trùng Khánh).

Phía Đông giáp cánh đồng Phia Rài.

Phía Tây giáp cánh đồng Bản Đà.

Phía Nam giáp xóm Bản Chang.

Phía Bắc giáp xóm Khưa Khảo (nay là xóm Bó Đa).

Từ thành phố Cao Bằng theo tỉnh lộ 206 đến UBND thị trấn Trùng Khánh khoảng 63km.

Từ UBND thị trấn Trùng Khánh đến chân núi Phia Dẻ khoảng 4km, Hang Ngườm Mạ nằm ở lưng chừng núi (cách chân núi khoảng 500m).

Khách đến tham quan di tích có thể di chuyển bằng các phương tiện đường bộ.

2. Loại hình di tích

Hang Ngườm Mạ thuộc loại hình di tích lịch sử cách mạng.

3. Cơ sở pháp lý

- Quyết định số 1545/QĐ-UBND ngày 17/8/2008 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng về việc xếp hạng di tích cấp tỉnh.

- Quyết định số 2657/ĐC-UBND ngày 26/11/2008 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng về việc Đính chính Quyết định số 1545/QĐ-UBND ngày 17/8/2008 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng.

4. Khảo tả di tích

Hang Ngườm Mạ nằm ở lưng chừng núi Phia Dẻ, cách chân núi khoảng 500m. Cửa hang khá rộng và đi lại dễ dàng, nhìn về hướng Đông Nam. Từ cửa hang đi vào vách hang được xếp bằng đá. Vòm hang đầu tiên rộng khoáng 60m2, trần hang cao khoảng 10m, hang sáng sủa, thoáng mát. Trên nền hang có nhiều mô đá có thể sử dụng làm bàn ghế ngồi họp rất tiện lợi. Trong hang có hai ngách, ngách phía tay trái đi sâu vào bên trong có một vòm hang khá rộng; từ vòm hang này có thể đi sâu xuống cửa hang phía sau chân núi. Ngách phía tay phải có thể thông lên đỉnh núi.

5. Giá trị di tích

Hang Ngườm Mạ là di tích lịch sử cách mạng có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Trùng Khánh.

Sự ra đời của Chi bộ Đảng Cộng sản ở huyện Trùng đánh dấu bước phát triển mới của phong trào các mạng ở địa phương. Từ đây, nhân dân Trùng Khánh tiếp thu ánh sáng cách mạng của Đảng, phong trào cách mạng của Trùng Khánh có Đảng lãnh đạo có bước phát triển mới trên con đường đấu tranh giành độc lập, tự do.

Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của huyện ra đời là kết quả tất yếu của cuộc đấu tranh dân tộc và giai cấp, là bước ngoặt đánh dấu sự phát triển vượt bậc của phong trào cách mạng trong huyện. Đồng thời khẳng định vai trò của những người cộng sản và hệ tư tưởng Mác - Lênin với phong trào cách mạng ở một huyện miền núi dân tộc thiểu số.

Sự kiện thành lập chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên ở Trùng Khánh tạo nền móng vững chắc cho phong trào cách mạng và sự phát triển các chi bộ đảng thành Đảng bộ huyện Trùng Khánh sau này.

6. Các hoạt động bảo tồn, tôn tạo di tích

Để bảo tồn và phát huy giá trị của di tích, đảng bộ, chính quyền huyện Trùng Khánh luôn quan tâm đến công tác bảo tồn, tôn tạo di tích, tuyên truyền nhân dân có ý thức bảo vệ di tích, đặc biệt đoàn viên, thanh niên huyện thường xuyên tổ chức quét dọn, vệ sinh khu di tích, tạo điều kiện thuận lời cho người dân và du khách tới tìm hiểu và tham quan khu di tích.

Năm 2019, chào mừng kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Trùng Khánh, huyện đã tổ chức xây dựng đường lên di tích và cắm biển di tích.