Khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

 BHXH tự nguyện là một trong các chính sách mới của Đảng và Nhà nước, được thực hiện từ ngày 1-1-2008 theo quy định của Luật BHXH năm 2006. Luật BHXH số 58/2014/QH13 (có hiệu lực từ ngày 01-01-2016) thay thế Luật BHXH năm 2006 quy định về chính sách BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện, đã thể chế và hoàn thiện các quy định về chính sách BHXH theo hướng mở rộng và nâng cao quyền lợi tham gia và thụ hưởng chế độ chính sách cho đông đảo người lao động vì mục tiêu an sinh cho mọi người dân khi về già. Điểm nổi bật của Luật BHXH số 58 là không khống chế trần tuổi với đối tượng tham gia BHXH tự nguyện: Nam từ đủ 60 tuổi trở lên, nữ từ đủ 55 tuổi trở lên được tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện.

Nhằm nâng cao hơn nữa tính nhân văn của chính sách này, hướng tới mục tiêu có 50% dân số tham gia BHXH vào năm 2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 134/2015/NĐ-CP hướng dẫn Luật BHXH về BHXH tự nguyện có hiệu lực từ ngày 12-5-2018 quy định chính sách hỗ trợ hộ nghèo khi tham gia BHXH tự nguyện. Cụ thể, các hộ chuẩn nghèo khu vực nông thôn được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm theo mức: 30% đối với người có hộ khẩu hộ nghèo, 25% đối với hộ cận nghèo và 10% đối với các đối tượng khác. Tạo điều kiện để người dân tìm hiểu rõ về tính ưu việt của BHXH tự nguyện, BHXH các địa phương đã tổ chức những buổi tuyên truyền có trọng tâm, trọng điểm, lựa chọn những đối tượng có nhu cầu và có nguồn thu nhập nhất định để khai thác hiệu quả. Đồng thời, giao trực tiếp cho các đại lý đến từng nơi vận động, theo hình thức “đến từng nhà, rà từng đối tượng”, tư vấn, giải thích cặn kẽ, giúp cho mỗi người dân hiểu và tích cực tham gia BHXH tự nguyện. 

Mặc dù có nhiều lợi ích nhưng việc tham gia BHXH tự nguyện của người dân hiện nay vẫn còn thấp. Điều đáng nói là hầu hết đối tượng tham gia BHXH tự nguyện đều là những người lao động đã từng tham gia BHXH bắt buộc, chưa đủ tuổi nhận lương hưu nên họ tham gia tiếp BHXH tự nguyện để đủ điều kiện hưởng lương hưu, còn lại số lao động tự do, người nông dân tham gia mới rất ít, hằng năm phát triển khá chậm. Nguyên nhân của tình trạng trên một phần do kinh tế của người dân còn khó khăn, thu nhập thiếu ổn định; còn nhiều người chưa biết và chưa hiểu đầy đủ về chính sách này. Bên cạnh đó, chính sách BHXH tự nguyện chưa hấp dẫn người lao động, bởi chỉ được hưởng 2 chế độ hưu trí và tử tuất…

Theo các chuyên gia, ước tính có khoảng hơn 70% người cao tuổi nước ta chủ yếu sống ở vùng nông thôn, làm nông nghiệp, trong đó có rất nhiều người sống với con cháu và phần lớn họ không có tích lũy vật chất. Để thu hút thêm nhiều người dân tham gia BHXH tự nguyện, ngành BHXH tiếp tục chỉ đạo BHXH các tỉnh, huyện, đẩy mạnh tuyên truyền về tính ưu việt của BHXH tự nguyện, trong đó có những giải pháp phù hợp với đối tượng lao động tự do, lao động ở các làng nghề và người dân khu vực nông thôn. Tiếp tục phối hợp cùng các sở, ngành liên quan tổ chức đối thoại, trao đổi, tư vấn với người dân. Đồng thời, BHXH các cấp tăng cường hơn nữa công tác tập huấn, bồi dưỡng nâng cao chất lượng của đội ngũ đại lý thu BHXH ở các xã, phường, thị trấn, hội nông dân, ngành bưu điện...; trọng tâm là kỹ năng tiếp xúc, tuyên truyền, giới thiệu chính sách BHXH, thuyết phục người dân tham gia BHXH tự nguyện. Bên cạnh đó, giao chỉ tiêu kế hoạch phát triển đối tượng tham gia đối với BHXH cấp huyện và từng đại lý; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và hỗ trợ nghiệp vụ, đa dạng hóa các hình thức, phương thức nhận hồ sơ, trả kết quả, thu tiền đóng, chuyển tiền đóng vào quỹ.

Cùng với đó, ngành BHXH tiếp tục tham mưu với các cấp, ngành hữu quan bổ sung, mở rộng chế độ, chính sách, bảo đảm quyền lợi cho người tham gia BHXH tự nguyện như những người tham gia BHXH bắt buộc… Ngành BHXH đang đề xuất Quốc hội xem xét và cải cách hệ thống BHXH, trong đó không nhất thiết phải đóng BHXH tự nguyện dài tới 20 năm như hiện nay. Thực hiện nguyên tắc đóng ít hưởng ít - đóng nhiều hưởng nhiều, thời gian đóng có thể chỉ từ 10-15 năm. Đồng thời đề xuất tăng mức hỗ trợ đối với các đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, góp phần tăng nhanh đối tượng tham gia.