Phong tục lấy nước đêm giao thừa của dân tộc Tày, Nùng

Đăng lúc: Chủ nhật - 03/02/2019 02:19 - Người đăng bài viết: tuyengiaocb
Phong tục lấy nước trong đêm giao thừa của dân tộc Tày, Nùng Cao Bằng đã trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống được duy trì từ đời này sang đời khác, ăn sâu vào tiềm thức của con người. Trong dịp Tết đến xuân về, các làng bản, những gia đình Tày, Nùng đều thực hiện trang trọng nghi thức này đúng lúc giao thừa để cầu mong cho sự an lành, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.
Mâm cơm cúng tổ tiên ngày Tết của người Tày, Nùng Cao Bằng.

Mâm cơm cúng tổ tiên ngày Tết của người Tày, Nùng Cao Bằng.

Khi chuẩn bị đón năm mới, mọi công việc của từng gia đình về các đồ lễ vật để cúng tổ tiên, cũng như các loại món ăn phục vụ cho ngày Tết đều được chuẩn bị công phu từ trước. Điều được quan tâm nhất là chỉnh trang khu vực bàn thờ chính. Bàn thờ tổ tiên được chủ hộ quét dọn sạch sẽ, thay thế các câu đối cũ bằng những câu đối mới. Đúng 30 Tết, các gia đình bày các lễ vật để cúng tổ tiên lên bàn thờ như con gà, bánh chưng, bánh khảo, các món ăn được chế biến theo phong cách dân gian truyền thống...
Khi mọi công việc trong nhà để chào đón năm mới đã hoàn tất, một phong tục nữa rất quan trọng mà mọi gia đình Tày, Nùng Cao Bằng đều thực hiện là lấy nước lúc giao thừa. Đúng đêm giao thừa, mọi gia đình hầu như không ngủ, tụ tập thành các nhóm người tâm sự bên nhau, để chờ đến nửa đêm thực hiện công việc lấy nước.
Theo những người cao tuổi kể lại, trước đây, ở những vùng quê hẻo lánh, không có đồng hồ để xem giờ, không radio để nghe, phong tục lấy nước lúc giao thừa chủ yếu là chú ý nghe tiếng gà trống gáy. Khi tiếng gà gáy cất lên lần đầu, mọi gia đình đều bắt đầu thực hiện lấy nước. Đối tượng, thành phần lấy nước  không phân biệt người trẻ, người già, con trai, gái đều có thể thực hiện công việc này. Nguồn nước lấy lúc giao thừa có thể sử dụng nguồn nước sinh hoạt tại các con suối, nước mỏ trong các hang đá, mạch nước ngầm... là nguồn nước sinh hoạt sử dụng quanh năm của từng làng bản. 
Đúng giao thừa bước sang năm mới, mỗi gia đình cắt cử 1 thành viên để thực hiện nhiệm vụ lấy nước. Trước khi xuất phát, mọi gia đình đều thắp hương lên bàn thờ tổ tiên, đồng thời mỗi người đi lấy nước cầm theo 3 nén hương đã thắp sẵn từ trước. Khi đến mỏ nước thắp 3 nén hương bên bờ và cầu khấn thần nước ban phúc lộc cho các con cháu gặp nhiều niềm vui, may mắn khi năm mới đến; xin múc nước đem về. 
Thành viên lấy nước về đến gia đình, được người nhà thắp thêm 1 tuần hương; đồng thời ống nước lấy về được đặt tại vị trí trang trọng nhất trên bàn thờ cúng tổ tiên; ống nước còn được cắm thêm cành mầm còn non chưa có lá của cây mận, cây báng rừng, cành lá bưởi... Mỗi cây được cắm vào ống nước đều có ý nghĩa riêng biệt như: cành mận còn non được quan niệm rằng sẽ hứa hẹn một tương lai gặp nhiều may mắn, ít bệnh tật, gia đình no ấm, con cháu thành đạt; cây báng rừng đem lại sự dẻo dai, chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt; cành lá bưởi là sự xua đuổi những linh hồn, hồn vía quấy nhiễu gia đình... Ống nước lấy lúc giao thừa được để trên bàn thờ trong những ngày Tết và coi như là trong năm mới trời đất sẽ phù hộ cho gia đình, xóm làng mưa thuận gió hòa; không thiên tai, hạn hán, lũ lụt, mùa màng bội thu... 
Ngày kết thúc Tết, cũng đi kèm với kết thúc thờ cúng tổ tiên, thường được triển khai ngay sau khi bản, làng tổ chức lễ hội xuống đồng. Lễ hội xuống đồng của bản làng người Tày, Nùng Cao Bằng cũng không thể bỏ qua phong tục lấy nước. Sáng ngày xuống đồng, xóm cử một thành viên là người trưởng trong dòng họ, đi lấy nước trong mỏ nước, hoặc khe suối mang ề và thờ cúng tại nhà thờ cúng thành hoàng làng (tiếng địa phương gọi là “pú xửa” và được coi là ông tổ chung của làng), cầu mong phù hộ cho cả làng gặp nhiều may mắn, hạnh phúc.
Sau khi tiến hành xong nghi lễ xuống đồng chung của làng, các gia đình thu dọn đồ lễ để chuẩn bị cho ngày Tết cuối cùng trong năm. Các thủ tục cần thiết trong buổi lễ này cũng thực hiện các động tác tương tự như chào đón năm mới bao gồm mâm cơm mới cúng tổ tiên. Cuối cùng nhất là ống nước lấy ngay đêm giao thừa được bỏ từ bàn thờ chính, chủ gia đình đưa ống nước ra ngoài sàn nhà chính và hất lên mái nhà, cầu mong những tháng tới trời có mưa để nhân dân có nước ra đồng làm ruộng.  
Phong tục lấy nước đêm giao thừa được coi là nét đẹp văn hóa truyền thống của người Tày, Nùng Cao Bằng. Truyền thống này đang được bà con các dân tộc trên địa bàn tỉnh duy trì thực hiện khi Tết đến, xuân về, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc.

Tác giả bài viết: Theo Baocaobang.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Video hoạt động

12 tiêu chí hình mẫu Thanh niên Việt Nam thời kỳ mớig (video) : 391

12 tiêu chí hình mẫu Thanh niên Việt Nam thời kỳ mới

Ảnh hoạt động

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 60

Thành viên online : 1

Khách viếng thăm : 59


Hôm nayHôm nay : 1101

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 71386

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 3185582